دعا سلاح مبارزه با بلاهاست | صحیفه سجادیه کتاب سوم عالم است

به گزارش شهرآرانیوز، آموزه‌های دینی ما سرشار از دعا‌های مختلف است و هر مسلمانی وقتی به اوج اضطرار می‌رسد تنها وسیله و راه آرام‌بخش را دعا می‌داند. طلب خیر کردن برای دیگری نیز از جمله رفتار‌های روزمره ما ایرانیان است که برای دوست و آشنا بر زبانمان جاری می‌شود. حرم مطهر امام رضا (ع) نیز که در مشهد قرار دارد و تمام مسلمانان و شیفتگان این امام از سراسر ایران و جهان به این نقطه امن، خود را می‌رسانند ذکرشان دعاست و با زبان دعا از امام، حاجت می‌طلبند. در مساجد و معابد، مراسمات، آیین‌های سنتی و خانوادگی، بعد از هر نماز و ادای اعمال عبادی واجب و مستحب، این دعاست که پایان بخش مناسک دینی می‌شود. در ماه شعبان نیز که به ماه پیامبر رحمت (ص) مشهور است به دعا و ثنا و طلب توبه بسیار تاکید شده است. همه اینها نشان می‌دهد دعا بخشی از رفتار مهم جامعه دینی است؛ اما آیا تا به حال از خود سوال کرده‌اید که چرا بخشی از فرهنگ دینی ما با دعا‌های مختلف و کوچک و بزرگ عجین شده است؟ در دعا چه رازی وجود دارد که توسل و توکل به واسطه کلام معصوم (ع)، دل‌ها را آرام می‌کند؟ صحیفه سجادیه به عنوان سرآمد دعا که به خواهر قرآن معروف است در میان مسلمانان و شیعیان شناخته شده و هر فراز آن، سرشار از معانی عمیق و آموزنده و راهگشاست. ولادت امام علی‌بن‌الحسین (ع) حضرت زین‌العابدین و امام چهارم شیعیان در پنجم ماه شعبان‌المعظم فرصت خوبی است تا به اهمیت دعا در زندگی فردی و اجتماعی بپردازیم و اثر آن را در گفت‌و‌گو با حجت‌الاسلام مجتبی مهاجر خراسانی، مبلغ و پژوهشگر دینی بررسی کنیم.

صحیفه سجادیه خواهر قرآن است

بر اساس آموزه‌های دین و روایات اهل بیت (ع)، قرآن کتاب اول، نهج‌البلاغه کتاب دوم و صحیفه سجادیه که به آن خواهر قرآن گفته می‌شود کتاب سوم عالم است و به زبور آل محمد (ص) معروف است. علاوه بر صحیفه سجادیه معروف که مشتمل بر ۵۴ دعاست داریم، چهار صحیفه دیگر نیز از امام سجاد (ع) وجود دارد ولی باید در مقام صحیفه معروف باید گفت کتابی کاملا استثنایی است.

این کتاب در کنار نهج البلاغه و قرآن نیاز‌های مبرم و اساسی انسان از منظر وظایف انسانی و شرعی را رفع می‌کند. ما انسان‌ها نیازمندی‌های متعددی در عالم داریم. یکی از نیاز‌های ما نیاز به شناختن دعا‌های درست و نفس دعاست که خداوند در قرآن، در آیه ۷۷ سوره فرقان می‌فرماید «اگر مردم اهل دعا نباشند خدا به آنها توجه نخواهد کرد.»

در ادامه حتما بخوانید فراتر از زمان | چرا زبان صحیفه سجادیه هنوز با انسان مدرن سخن می‌گوید؟

فهم جایگاه خدا و انسان

خواندن و مطالعه صحیفه سجادیه نیز یکی از توصیه‌های امام زمان (عج) به ماست. این کتاب بدون اغراق، جایگاه خداوند را برای ما تعریف می‌کند؛ اینکه خداوند سبحان چه جایگاهی دارد و چگونه باید با او ارتباط داشته باشیم. از طرفی جایگاه انسان و شأن وجودی انسان نیز با این کتاب قابل درک است و امام در مضامین دعا‌های خود به این دو وجه پرداخته است.

خواندن دعا‌های این صحیفه تاثیر خودآگاه و ناخودآگاه بر انسان می‌گذارد و اگر فردی با این فراز‌ها ارتباط بگیرد متوجه آن خواهد شد. امام معصوم (ع) مثل ما وقتش را به بطالت نمی‌گذراند و وقتش برایش ارزش دارد. هر عملی که انجام می‌دهد معنادار و هدفمند است؛ البته مومن هم به تبعیت از ولی و فرمایش قرآن و اهل بیت (ع) باید اینگونه باشد. امیرالمومنین علی (ع) می‌فرمایند «المومن مشغول وقته» یعنی وقت مومن باید پر باشد و برای زندگی‌اش برنامه داشته باشد.

دعای جانانه و استخوان‌دار

حجت‌الاسلام مهاجر خراسانی همچنین در ادامه می‌گوید: ما می‌بیینم وجود مقدس امام زین‌العابدین (ع) به واسطه این دعا‌ها به شکل‌های مختلف به ما می‌گویند دعا در زندگی مومن بسیار نقش دارد، اما این دعا باید با سوز دل بیان شود؛ به عنوان مثال در زمان ظلم‌های طولانی فرعونیان مردم دعا می‌کردند که آنها را از ظلم فرعون و ایادی فرعون نجات دهد، اما دعاهایشان استخوان‌دار، جامع، از سوز دل و انقطاع کامل از غیر خدا نبود. در میان آنها خانمی بود که جانانه دعا کرد و به برکت دعای این پیرزن، ده‌ها سال ظهور مهدی بنی اسرائیل یعنی حضرت موسی جلو افتاد.

امام سجاد (ع) در کتاب شریف خود آثار دعا را هم به ما منتقل می‌کند. وقتی به ترجمه دعا توجه کنیم آثار دعا هم در بیان ایشان وجود دارد؛ اینکه بدانیم در چه حیطه‌هایی باید دعا کنیم از ویژگی‌های صحیفه سجادیه است؛ اینکه متوجه شویم ما به چه چیز‌هایی باید تعلق خاطر داشته و برای ما مهم باشد. خلاصه اینکه انواع حاجات و نیاز‌های اساسی انسان که ما را در مسیر درست و صراط مستقیم به سوی پروردگار قرار دهد یادمان می‌دهند. ما در مسئله مناجات و ظهور امام زمان (عج) کوتاهی‌های بسیاری داریم و الان هم طبق آموزه‌های دینی و صحیفه سجادیه وظیفه داریم برای سلامتی رهبر انقلاب و ظهور امام زمان (عج) دعا کنیم.

دعا سلاح مبارزه با بلایاست

این خطیب و مبلغ دینی با توجه به مفاهیم صحیفه امام سجاد توضیح می‌دهد: امام به معنای کامل و اکمل کلمه از دعا به عنوان سلاح مبارزه یاد می‌کنند. سلاحی که بسیاری از اهداف انسان را پیش می‌برد. بسیاری از بلا‌ها که دشمن دوست دارد بر سر ما بیاورد به وسیله دعا دفع می‌شود. پیامبر (ص) فرمودند انواع و امواج بلا‌ها با دعا و صدقه دفع می‌شود.

گفته شده «الدّعا سلاح الانبیاء» یا «الدّعا یردّ القضاء و یُبرم إبراما» و همچنین «الدّعا سلاح المومن»؛ لذا وجود مقدس امام سجاد (ع) دعا را به عنوان سلاح مبارزه معرفی می‌کند تا انسان با بلایای طبیعی، غیرطبیعی، انسانی و غیرانسانی مبارزه کند و به استقبال آنها برود و از بسیاری بلا‌ها خود را نجات دهد.

فال نیک و حُسن ظنّ در دعا

به گفته مهاجر خراسانی یکی دیگر از اموری که در دعا باید به آن توجه کرد و این موضوع در تمامی فراز‌های صحیفه سجادیه قابل درک است داشتن «حُسن ظنّ» موقع مناجات و دعاست. ما در مناجات‌های امام می‌بیینم که چقدر از لطف خدا و اجابت و عنایت‌های مخصوص پروررگار نسبت به خود و بندگانش یاد می‌کند. خیلی وقت‌ها ما دعا می‌کنیم و اجابت نمی‌شود. یکی از دلایل آن این است که شک داریم به خواسته خود و حُسن ظنّ لازم را نسبت به دعایی که می‌کنیم نداریم.

بهترین دعا‌ها آن دعایی است که از یک قلب پاک بیرون می‌آید. یکی از خصوصیات قلب پاک این است که حُسن ظنّ دارد و فال نیک می‌زند. به فرمایش پیامبر اکرم (ص) هیچ گاه فال بد نباید زد چرا که همان اتفاق می‌افتد و ما را به فال نیک توصیه کرده‌اند. در صحیفه سجادیه روح حُسن ظنّ به خداوند و امید فراوان به اجابت دعا را که چقدر به آن نیاز داریم می‌بینیم و این را به ما یاد می‌دهند.

در ادامه حتما بخوانید دعایی که آیت‌الله‌ بهجت، برای در امان ماندن از حوادث و بلایا توصیه کرد

ارزنده‌ترین معارف در صحیفه سجادیه

این پژوهشگر دینی صحیفه سجادیه را دارای ارزنده‌ترین معارف توحیدی، ولایی، اخلاقی، اجتماعی، فردی، تربیتی، سیاسی، عبادی و ... می‌داند و می‌گوید: در این کتاب شریف راهکار سعادت انسان معرفی می‌شود. به عنوان مثال دعای بیست‌وچهار و بیست‌وپنجم صحیفه سجادیه، دعا‌های مربوط به فرزند برای پدر و مادر و والدین برای فرزندان است. در این دعا‌ها آداب و مناسک برخورد فرزند با والدین و بالعکس را نشانمان می‌دهد. نحوه تربیت فرزندان و سلوک با پدر و مادر را به ما یاد می‌دهد تا زندگی خانوادگی سالمی رقم بخورد. خانواده سالم هم جامعه‌ای سالم به دنبال دارد.

همانطور که می‌دانید و معروف است وجود مقدس قرآن یکی از اسرار‌های بزرگ موفقیت فرزندان را پدرومادر معرفی کرده است؛ شخصی نزد امام صادق (ع) آمد و گفت «گرفتاری‌هایش تمام نمی‌شود و روز راحتی ندارد.» امام فرمودند «نکند بعد از نمازهایت برای پدرومادرت دعا نمی‌کنی!»

امام سجاد (ع) در این چند صفحه یکی از گذرگاه‌های سعادت دنیا و آخرت را نشان می‌دهد. ما در حوادث و اغتشاشات روز‌های گذشته دیدیم بخش زیادی از افرادی که حضور داشتند نوجوان و جوان بودند. اگرچه در این موضوع نقش نظام قابل تامل است و اگر کوتاهی کرده باید اصلاح شود، اما پدرومادر‌ها نیز در تربیت فرزند و آگاهی آنها نقش دارند و راهکار تربیت فرزندان را می‌توان در این دعا‌ها آموخت. امید که این کتاب شریف و زبور آل محمد (ص) را در تمام مراحل زندگی به کار بگیریم.